علت صدا دادن مفاصل چیست؟ – بررسی 6 علت اصلی!

حتما برای شما هم اتفاق افتاده است که گاهی اوقات در هنگام خم یا صاف کردن انگشتان، شانه‌ و یا زانوهایتان صدای «تق» یا «ترق» شنیده‌اید. شنیدن این صدا ممکن است کمی نگران کننده باشد؛ در واقع صدا دادن مفاصل معمولا یک امر طبیعی است و هیچ خطری ندارد، اما گاهی اوقات نیز می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات جدی‌تر مثل آسیب غضروف، التهاب مفصل  و یا حتی اختلالات رباطی باشد. هدف ما از نوشتن این مقاله بررسی علت‌های مختلف صدا دادن مفاصل، روش‌های تشخیص و همچنین درمان آن‌ است؛پس اگر می‌خواهید بفهمید که چه زمانی باید نگران صدا دادن مفاصل شد و یا چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید، ادامه مطلب را از دست ندهید.

دلایل صدا دادن مفصل

صدا دادن مفاصل در واقع یک پدیده‌ی بسیار شایع است که می‌تواند برای هر فرد و در هر سنی رخ دهد. گاهی اوقات این صداها کاملاً طبیعی و بی‌خطر هستند، اما در برخی مواقع نیز می‌توانند حاکی از شرایط یا عادت‌های خاص در بدن باشند. برای درک بهتر این موضوع، لازم است که مهم‌ترین دلایل صدا دادن مفاصل را بشناسیم :

تشکیل حباب‌های گاز در مفصل

تشکیل و آزاد شدن حباب‌های گاز در مایع مفصلی را می‌توان به عنوان رایج‌ترین دلیل ایجاد صدای مفاصل،معرفی کرد. به این صورت که فشار درون مفصل با خم شدن یا باز شدن مفصل تغییر کرده و در نتیجه، گازهای محلول موجود در مایع مفصلی، مثل نیتروژن و دی‌اکسید کربن، به صورت حباب آزاد می‌شوند. آزاد شدن یا ترکیدن این حباب‌ها می‌تواند باعث ایجاد صدایی شبیه «تق» شود. این پدیده در اغلب موارد طبیعی بوده و معمولاً نشان دهنده آسیب یا مشکل جدی در مفصل نیست.

عبور رباط‌ها و تاندون‌ها از روی استخوان‌ها

گاهی اوقات رباط‌ها و تاندون‌ها در طی حرکت مفصل، با برجستگی‌های استخوانی درگیر شده و بر روی آن‌ها می‌لغزند. در این جابه‌جایی که در آن رباط یا تاندون به موقعیت اولیه خود باز می‌گردد، صداهایی مانند صدایی شبیه به کلیک یا تق‌تق تولید می‌شود. این نوع صدا معمولاً بدون احساس درد بوده و بیشتر در نواحی مفصلی شانه، زانو و مچ دست مشاهده می‌شود.

ناهماهنگی یا ضعف عضلات مفصل

ناهماهنگی در حرکت و یا ضعف عضلاتی که مفصل را نگه می‌دارند، باعث می‌شود که استخوان‌ها به شکل طبیعی حرکت نکنند و در نتیجه صدای مفصل شنیده شود. این مشکل اغلب در افرادی دیده می‌شود که تحرک کافی نداشته و یا قبلاً مفصلشان آسیب دیده است. شما می‌توانید با تقویت عضلات اطراف مفصل، این صداها را به حداقل برسانید.

بیشتر بخوانید: تعرفه فیزیوتراپی ۱۴۰۵

آرتروز یا تخریب غضروف مفصل

از دیگر علت‌های صدا دادن مفاصل، تخریب غضروف مفصل است، به این صورت که سطح مفصلی ناهموار می‌شود و حرکت استخوان‌ها روی هم نیز موجب ایجاد صدای ترق می‌گردد. این نوع صدا معمولاً با درد، خشکی و همچنین محدودیت حرکت همراه بوده و بیشتر در زانو، لگن و انگشتان دست مشاهده می‌شود.  توجه داشته باشید که آرتروز یکی از دلایل جدی صدا دادن مفاصل به شمار می‌رود که به بررسی و درمان تخصصی نیاز دارد.

التهاب مفصل یا بوریست

التهاب مفاصل یا کیسه‌های مفصلی (بورس) می‌تواند از دیگر دلایل ایجاد صدا در هنگام حرکت باشد. این صداها معمولاً هنگامی شنیده می‌شوند که فرد در حال خم و راست کردن مفاصل باشد؛ علاوه بر این اغلب با درد، تورم، خشکی صبحگاهی یا محدودیت حرکتی نیز همراه هستند. این مشکل بیشتر در مفصل شانه، آرنج و زانو مشاهده می‌شود، اما ممکن است در سایر مفاصل نیز رخ دهد.

گاهی اوقات استفاده بیش از حد از مفصل، آسیب‌های قدیمی و همچنین افزایش سن می‌توانند باعث تشدید این وضعیت شوند. برای درمان این عارضه معمولاً استراحت نسبی، کنترل التهاب با دارو، فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی پیشنهاد می‌شود؛ البته در موارد شدیدتر، پزشک روش‌های درمانی بیشتری را توصیه خواهد کرد.

پارگی و یا کشیدگی رباط و تاندون ها

شنیدن صدا در هنگام حرکت مفصل، می‌تواند ناشی از آسیب‌های جزئی یا شدید رباط‌ها، از جمله پارگی رباط صلیبی باشد. علت صدا دادن مفاصل در این موارد، معمولا به دلیل اختلال در عملکرد طبیعی ساختارهای مفصلی است. توجه داشته باشید که این صداها اغلب با درد و تورم همراه بوده و می‌توانند هشداری جدی برای آسیب‌دیدگی مفصل باشند. از مهمترین عواملی که موجب بروز این صداها می‌شوند، ورزش سنگین بدون گرم کردن مناسب یا حوادث ناگهانی مانند تصادفات است. توصیه می‌شود که به این نشانه‌ها توجه کرده و در صورت تداوم یا شدت یافتن به پزشک مراجعه نمایید.

بیشتر بخوانید: پای ضربدری چیست

علائم خطرناک صدا دادن مفاصل

همانطور که پیشتر نیز به آن اشاره کردیم، بسیاری از صداهای مفاصل طبیعی و بی‌ضرر هستند، با این حال برخی از موارد نیز می‌توانند نشان‌دهنده مشکلات جدی مفصلی یا آسیب‌های بافت نرم باشند.

به طور کلی لازم است که به علائم همراه با صدا دادن مفصل توجه شود، چرا که نادیده گرفتن آن‌ها ممکن است به پیشرفت آسیب غضروف،آرتروز انگشتان دست، پارگی رباط  یا سایر بیماری‌های مزمن مفصل منجر شود.

با توجه به این موضوع که شناسایی این علائم کمک می‌کند  تا فرد سریع‌تر تحت نظر پزشک قرار گرفته و از تشدید آسیب جلوگیری کند، پس ما نیز در ادامه علائم هشدار دهنده صدا دادن مفاصل را به صورت خلاصه جمع آوری کردیم تا در اختیار شما عزیزان قرار دهیم.

1- هنگامی که در حال استراحت و یا حرکت هستید و درد مداوم یا شدیدی را در مفصل احساس می‌کنید.

2- هنگامی که به محدودیت شدید حرکت یا خشکی مفصل دچار هستید.

3- هنگامی که مفاصل به صورت مکرر صدا داده و با قفل شدن یا عدم ثبات مفصل نیز همراه باشد.

4- هنگامی که مفصل تغییر شکل داده یا بزرگ شود.

5-هنگامی که علائم سیستمیک همراه، مانند تب یا خستگی شدید را مشاهده کردید.

6- هنگام بروز تورم، قرمزی یا گرمی در اطراف مفصل.

روش‌های موثر برای درمان صدا دادن مفاصل

درمان صدا دادن مفاصل به علت زمینه‌ای، شدت علائم و وجود یا عدم وجود درد و محدودیت حرکتی بستگی دارد. معمولا صدا دادن مفاصل اگر بدون درد باشد به درمان  نیازی ندارد؛ اما اگر با علائم هشداردهنده همراه باشد به درمان نیاز دارد. درمان‌های هدفمند می‌توانند از آسیب بیشتر مفصل جلوگیری کرده و عملکرد آن را بهبود بخشند. با ما همراه باشید تا در ادامه روش‌های موثر برای درمان صدا دادن مفاصل را مورد بررسی قرار دهیم.

اصلاح سبک زندگی و الگوی حرکتی

یکی از موثرترین اقدامات به منظور درمان صدا دادن مفاصل، اصلاح حرکات روزانه، کاهش فشارهای تکراری روی مفاصل و پرهیز از حرکات ناگهانی یا نادرست،است. افراد می‌توانند با نشستن و ایستادن صحیح، استفاده اصولی از مفاصل در فعالیت‌های شغلی و همچنین کنترل وزن علاوه بر کاهش صدای مفصل، نقش مهمی را نیز در پیشگیری از آسیب‌های بعدی ایفا کنند.

فیزیوتراپی

یکی دیگر از بهترین راههای درمان صدا دادن مفاصل، انجام فیزیوتراپی است. به این صورت که با انجام تمرینات تقویتی و کششی هدفمند تحت نظر متخصصان فیزیوتراپی،  می‌توانید مفصل خود را به ثبات رسانده ، هماهنگی عضلانی را بهبود بخشیده و حرکات ناخواسته را به حداقل برسانید.

کلینیک فیزیوتراپی ستاره، بهترین فیزیوتراپی در فرمانیه، با بهره‌گیری از به‌روزترین روش‌های درمانی غیرجراحی، به شما کمک می‌کند تا شاهد کاهش چشمگیر صدا و درد مفاصل خود بوده و کیفیت زندگی‌تان را ارتقا دهید.

دارو درمانی

هنگامی که صدا دادن مفصل با التهاب یا درد همراه باشد، افراد می‌توانند در مدت زمان کوتاهی از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی یا شل‌کننده‌های عضلانی استفاده کنند. البته توجه داشته باشید که مصرف دارو باید حتماً تحت نظر پزشک باشد تا از بروز عوارض گوارشی و کلیوی جلوگیری شود.

تزریق PRP به مفاصل

PRP مفاصل را می‌توان به عنوان یکی از روش‌های درمانی مؤثر و علمی برای بهبود عملکرد مفصل و کاهش علائم ناشی از آسیب غضروف، التهاب تاندون یا آرتروز اولیه به شمار آورد. در این روش با استفاده از پلاکت‌های خون خودِ فرد، فرآیند ترمیم بافت تحریک شده و در بسیاری از افراد موجب کاهش صدا، درد و همچنین بهبود دامنه حرکتی مفصل می‌شود.

بیشتر بخوانید: بهترین روش خوابیدن بعد از عمل دیسک کمر

کلام آخر 

برای حفظ سلامت مفاصل و همچنین جلوگیری از صدا دادن آن‌ها توصیه می‌شود که

-حرکات روزانه را به صورت صحیح انجام دهید. -عضلات اطراف مفاصل  را با تمرینات کششی و قدرتی تقویت کنید.

-وزنتان را به صورت متعادل حفظ نمایید.

– بدن را در وضعیت صحیح قرار دهید.

– قبل از ورزش، بدنتان را گرم کنید.

-تغذیه سالم مصرف کنید.

در نهایت  در صورت نیاز، به پزشک مراجعه نمایید.

انجام این اقدامات علاوه بر کاهش فشار و کمک به افزایش ثبات مفاصل، از آسیب‌های جدی نیز جلوگیری می‌کند. امیدواریم که مطالب این مقاله برای شما مفید بوده باشد،سپاس از همراهیتان.

سوالات متداول 

1-علت اصلی صدا دادن مفاصل چیست؟

علت صدا دادن مفاصل معمولاً به دلیل ایجاد حباب‌های گاز در مایع مفصلی و سپس ترکیدن آن‌ها  در هنگام حرکت مفصل است.

2-آیا صدا دادن مفاصل همیشه نشانه مشکل است؟

خیر، صدا دادن مفاصل معمولا بی‌ضرر بوده و نیازی به نگرانی نیست. تنها زمانی نگران‌کننده است که با درد، تورم و همچنین محدودیت حرکتی همراه باشد.

3-چگونه می‌توان از صدا دادن مفاصل جلوگیری کرد؟

با گرم کردن مناسب قبل از ورزش، انجام حرکات کششی منظم، حفظ وضعیت صحیح بدن و همچنین نوشیدن آب کافی می‌توانید به سلامت مفاصل و کاهش صدا دادن آن‌ها کمک کنید.

4-چه عواملی بر افزایش صدا دادن مفاصل تاثیر می‌گذارند؟

عواملی نظیر افزایش سن، خشکی مفاصل، وضعیت نادرست بدن و برخی از حرکات ناگهانی می‌توانند باعث افزایش صدا دادن مفاصل شوند.