دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا | معرفی 22 دلیل و راهکار درمان
دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا دسته وسیعی از عوامل ساده محیطی تا اختلالات پیچیده سیستم عصبی را شامل میشود که در علم پزشکی تحت عنوان پارستزی شناخته میشوند. بسیاری از ما تجربه کردهایم که پس از مدتی نشستن در وضعیتی خاص، دست یا پایمان دچار حس گز گز یا مور مور میشود، اما زمانی که این حس به یک همراه همیشگی تبدیل شود، نشان دهنده بروز اختلال در مسیر انتقال پیامهای عصبی یا کاهش خون رسانی به بافتهای انتهایی بدن است. لذا این عارضه میتواند بر اثر عوامل مختلفی مانند دیابت، اختلالات تیروئید و غیره به وجود بیاید. امروز و در این مقاله قصد داریم به بررسی دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا بپردازیم. ما را تا پایان همراهی کنید.
دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا
سوزن سوزن شدن دست و پا که در اصطلاح پزشکی به آن پارستزی میگویند اتفاقی شایع است که میتواند نشانهای از یک بیماری مزمن متغیر باشد. با ما همراه باشید تا به معرفی 11 مورد از اصلیترین علت سوزن سوزن شدن دست و پا بپردازیم:
نوروپاتی دیابتی
دیابت یکی از شایعترین دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا است. در این وضعیت، بالا بودن مداوم سطح قند خون به مرور زمان به دیوارههای مویرگهایی که وظیفه خون رسانی به اعصاب را دارند، آسیب میزند. این تخریب باعث میشود پیامهای عصبی به درستی منتقل نشوند و فرد در ابتدا در انگشتان پا و سپس در دستان خود احساس گز گز، مور مور یا بی حسی کند. مدیریت دقیق گلوکز و سبک زندگی سالم، کلیدیترین راه برای جلوگیری از پیشرفت این نوع آسیب عصبی غیر قابل بازگشت است.
کمبود ویتامینهای گروه B
ویتامینهای گروه B، به خصوص B12، نقش حیاتی در حفظ سلامت غلاف میلین یا همان پوشش محافظ اعصاب ایفا میکنند. زمانی که بدن با کمبود این ویتامین مواجه میشود، اعصاب محیطی آسیب پذیر شده و سیگنالهای کاذبی به مغز میفرستند که ما آن را به صورت سوزن سوزن شدن حس میکنیم. این مشکل اغلب در افراد گیاه خوار، سالمندان یا کسانی که مشکلات جذب گوارشی دارند دیده میشود. شایان ذکر است که کمبود ویتامینهای B1، B6 و E نیز میتواند اثرات مشابهی بر سیستم عصبی محیطی بگذارد.
سندرم تونل کارپال
اما این عارضه زمانی رخ میدهد که عصب مدیان که از ساعد به کف دست میرود، در مچ دست تحت فشار قرار گیرد. این فشار معمولا به دلیل التهاب تاندونها، حرکات تکراری مچ دست یا وضعیت نامناسب بدن هنگام کار با کامپیوتر ایجاد میشود. در سندرم تونل کارپال، سوزن سوزن شدن عمدتا در انگشت شست، سبابه و میانی حس میشود و ممکن است شبها به دلیل وضعیت خوابیدن تشدید شود.
فتق دیسک و فشار بر اعصاب نخاعی
مشکلات ستون فقرات، مانند فتق یا جابجایی دیسک، میتواند باعث فشار مستقیم بر ریشههای عصبی شود که به سمت دستها یا پاها میروند. اگر دیسک در ناحیه گردن آسیب ببیند، فرد در دستها احساس گز گز میکند و اگر در ناحیه کمر مانند سیاتیک باشد، این حس تا نوک انگشتان پا امتداد مییابد. این مورد از دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا معمولا با درد انتشاری یا ضعف عضلانی همراه است و نشان دهنده این است که مسیر انتقال پیامهای عصبی در مبد دچار انسداد فیزیکی شده است.
بیشتر بخوانید: بهترین کلینیک فیزیوتراپی در فرمانیه
نارسایی کلیوی و تجمع سموم
همانگونه که میدانید، کلیهها وظیفه پاک سازی خون از مواد زائد را بر عهده دارند و وقتی عملکرد آنها مختل شود، سموم در بدن تجمع مییابند. این مواد سمی میتوانند به بافتهای عصبی آسیب برسانند که به آن نوروپاتی اورمیک گفته میشود. در این شرایط، بیماران اغلب در ساق پا و دستهای خود احساس سوزن سوزن شدن مداوم یا خارش غیر طبیعی دارند. تشخیص زود هنگام مشکلات کلیوی از طریق آزمایش خون و ادرار میتواند از پیشرفت آسیبهای جدی به سیستم عصبی محیطی جلوگیری به عمل آورد.
بیماری ام اس
بیماری MS یک اختلال خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف محافظ اعصاب در مغز و نخاع حمله میکند. یکی از نخستین نشانههای هشدار دهنده این بیماری، احساس سوزن سوزن شدن یا بی حسی در اندامها است. این حس به این دلیل رخ میدهد که پیامهای الکتریکی میان مغز و سایر نقاط بدن به دلیل تخریب میلین دچار اختلال یا توقف میشوند. این حالت ممکن است به صورت دورهای ظاهر شده و از بین برود یا در نواحی مختلف بدن جابجا شود. از همین روی، آن را به عنوان یکی از اصلیترین دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا میشناسیم.
تیروئید کم کار
جالب است بدانید که کم کاری شدید و طولانی مدت غده تیروئید که درمان نشده باشد، میتواند منجر به آسیب به اعصاب محیطی شود. این وضعیت که به آن نوروپاتی محیطی ناشی از هیپوتیروئیدیسم میگویند، باعث احتباس مایعات در بافتهای بدن و اعمال فشار غیر طبیعی بر روی رشتههای عصبی میشود. در نتیجه، فرد در دستها و پاهای خود احساس گز گز، مور مور و گاهی ضعف عضلانی میکند. لذا توجه داشته باشید که تنظیم هورمونهای تیروئید از طریق دارو معمولا این دسته از دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
مصرف برخی داروها و مسمومیت با فلزات سنگین
اما برخی از داروهای شیمی درمانی، داروهای ضد صرع و برخی آنتی بیوتیکها میتوانند به عنوان عارضه جانبی باعث آسیب موقت یا دائمی به اعصاب شوند. همچنین، قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین مانند جیوه، سرب یا آرسنیک که از طریق آلودگیهای محیطی یا صنعتی وارد بدن میشوند، به بافت عصبی حمله کرده و منجر به پارستزی مزمن میگردد. این مواد سمی با اختلال در متابولیسم سلولهای عصبی، باعث ارسال سیگنالهای آشفته به مرکز عصبی میشوند.
بیماریهای عفونی
عفونتهای ویروسی و باکتریایی میتوانند به صورت مستقیم اعصاب را ملتهب کنند. برای مثال، ویروس زونا حتی پس از بهبودی دانههای پوستی، میتواند باعث درد و سوزن سوزن شدن پایدار در مسیر اعصاب شود. همچنین بیماری لایم ناشی از گزش کنه در مراحل پیشرفته خود به سیستم عصبی حمله کرده و باعث ایجاد حس سوزش و گز گز در دستها و پاها میشود. پاسخ التهابی بدن به این عفونتها عامل اصلی تحریک فیبرهای عصبی ظریف است که آن را به عنوان یکی از دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا میشناسیم.
اختلالات گردش خون و بیماری عروق محیطی
هنگامی که شریانهای خونی به دلیل رسوب چربی تنگ میشوند، خون رسانی به اندامهای انتهایی مانند پاها کاهش مییابد. همچنین، اکسیژن و مواد مغذی کافی به اعصاب نمیرسد و در نتیجه فرد هنگام راه رفتن یا فعالیت، دچار سوزن سوزن شدن و گرفتگی دردناک در پاها میشود. فراموش نکنید که این وضعیت نه تنها یک مشکل عصبی، بلکه یک هشدار جدی برای سلامت سیستم قلبی عروقی است و نیاز به بررسی دقیق وضعیت عروق دارد.
اعتیاد به الکل
اما در نهایت لازم است بگوییم که مصرف طولانی مدت الکل تاثیر سمی مستقیمی بر بافتهای عصبی دارد و فرآیندی به نام نوروپاتی الکلی ایجاد میکند. الکل علاوه بر تخریب مستقیم اعصاب، باعث سوء تغذیه و دفع ویتامینهای ضروری مانند تیامین میشود که برای عملکرد صحیح سیستم عصبی لازم هستند. این آسیب معمولا از نوک انگشتان پا شروع شده و به سمت بالا حرکت میکند و با حس سوزش مداوم، سوزن سوزن شدن و گاهی دردهای ناگهانی همراه است. مجموعه این موارد سبب شده تا مصرف بیش از حد نوشیدنیهای الکلی را به عنوان یکی از مهمترین دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا بشناسیم.
بیشتر بخوانید: علت پوکی استخوان چیست
سایر دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا
اما علاوه بر مواردی که در قسمت پیش بررسی کردیم، عوامل دیگری نیز وجود دارند که میتوانند باعث ایجاد حس گز گز و پارستزی در اندامها شوند. این موارد طیف وسیعی از اختلالات ساختاری، بیماریهای سیستمیک و حتی فشارهای موقت فیزیکی را شامل میشوند که شناسایی آنها به تشخیص دقیقتر علت مشکل کمک میکند. با ما همراه باشید تا به بررسی 11 مورد از سایر دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا بپردازیم:
- آرتروز گردن و ستون فقرات
- سندرم رینود
- بیماریهای خود ایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید
- تومورهای فشار دهنده بر اعصاب
- سندرم گیلن باره
- بارداری و تغییرات هورمونی
- فشار فیزیکی طولانی مدت یا خواب رفتن دست و پا بر اثر فشار
- سکته مغزی یا حملات ایسکمیک گذرا
- التهاب رگهای خونی
- اضطراب و حملات پانیک
- گزیدگی حشرات یا تماس با برخی سموم گیاهی
راهکارهای درمان سوزن سوزن شدن دست و پا
درمان دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا کاملا به علت زمینهای آن بستگی دارد، اما برخی راهکارهای عمومی و تخصصی وجود دارند که میتوانند به ترمیم اعصاب و کاهش این حس آزار دهنده کمک کنند. این راهکارها شامل موارد زیر میشوند:
اصلاح رژیم غذایی و مکمل درمانی
از آنجا که سلامت سیستم عصبی وابستگی شدیدی به ویتامینهای گروه B، به ویژه B12، B6 و B1 دارد، یکی از نخستین گامهای درمانی، جبران کمبود این مواد مغذی است. پیشتر هم گفتیم که یکی از دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا، کمبود ویتامین B است. لذا مصرف مواد غذایی مانند گوشت قرمز، تخم مرغ، غلات غنی شده و حبوبات میتواند به بازسازی غلاف میلین کمک کند. در مواردی که جذب گوارشی مختل است، پزشک ممکن است تزریق دورهای نوروبیون یا مکملهای خوراکی با دوز بالا را تجویز کند تا از تخریب بیشتر رشتههای عصبی جلوگیری شده و حس طبیعی به اندامها بازگردد.
کنترل دقیق قند خون در بیماران دیابتی
برای افرادی که دچار نوروپاتی دیابتی هستند، پایدار نگه داشتن سطح گلوکز خون حیاتیترین راهکار درمانی است. نوسانات قند خون باعث آسیب به عروق خونی کوچکی میشود که وظیفه اکسیژن رسانی به اعصاب را بر عهده دارند. با مدیریت صحیح رژیم غذایی کم کربوهیدرات، ورزش منظم و مصرف دقیق داروهای تجویزی مانند متفورمین یا انسولین، میتوان از پیشرفت آسیب عصبی جلوگیری کرد و در بسیاری از موارد، دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا و دردهای شبانه را به شکل چشمگیری کاهش داد.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی به ویژه در مواردی که دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا ناشی از فشارهای مکانیکی مانند دیسک کمر یا سندرم تونل کارپال است، معجزه میکند. متخصص فیزیوتراپی با استفاده از تکنیکهای دستی، التراسوند و تمرینات کششی مخصوص، فشار را از روی عصب درگیر برمیدارد. البته مهم است که شما این پروسه درمانی را در بهترین کلینیک فیزیوتراپی در شمال تهران پیگیری کنید تا در نهایت شاهد درمانی سریع و غیر تهاجمی باشید.
مدیریت استرس
شاید در ابتدا تعجب کنید اما اضطراب و تنفسهای تند و سطحی میتوانند تعادل مواد معدنی خون مانند کلسیم را بر هم زده و باعث بروز دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا شوند. تمرینات یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق شکمی باعث تحریک سیستم عصبی پاراسمپاتیک شده و تنش عضلانی که ممکن است روی اعصاب فشار وارد کند را از بین میبرد. لازم به ذکر است که کاهش سطح کورتیزول در بدن به آرامش اعصاب محیطی و کاهش حساسیتهای کاذب حسی کمک شایانی میکند.
آب درمانی
نوشیدن آب کافی برای حفظ غلظت مناسب خون و دفع سمومی که میتوانند باعث تحریک اعصاب شوند، ضروری است. علاوه بر این، استفاده از حمام آب گرم یا جکوزی باعث اتساع عروق خونی میشود. این افزایش گردش خون، اکسیژن بیشتری را به اعصاب آسیب دیده میرساند و باعث تسکین موقت سوزش و گز گز میشود. اما در سوی مقابل، گاهی استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب در نقاطی که عصب تحت فشار است میتواند به عنوان یک مسکن طبیعی عمل کند.
استفاده از داروهای تنظیم کننده عصبی تحت نظر پزشک
در مواردی که دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا ریشه عصبی مزمن دارد و با روشهای خانگی بهبود نمییابد، پزشکان معمولا داروهایی از دسته ضد صرع یا ضد افسردگی را تجویز میکنند. این داروها به طور مستقیم روی نحوه ارسال سیگنالهای درد و حس توسط اعصاب به مغز اثر میگذارند و حساسیت بیش از حد سیستم عصبی را تعدیل میکنند. این راهکار به ویژه برای بیمارانی که به دلیل گز گز شدید دچار اختلال خواب شدهاند، بسیار تاثیر گذار است.
بیشتر بخوانید: درد مچ پا نشانه چیست
آیا سوزن سوزن شدن دست و پا خطرناک است؟
حال که با مهمترین دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا آشنا شدید، ممکن است بپرسید که آیا این عارضه خطرناک است؟ در واقع، خطرناک بودن این حس به تداوم، شدت و علائم همراه آن بستگی دارد. اگر این حالت گذرا و ناشی از فشار موقت بر عصب باشد، جای نگرانی نیست. اما زمانی که گز گز به صورت مزمن و همراه با علائمی نظیر ضعف عضلانی شدید، کاهش تعادل، تاری دید یا اختلال در کنترل ادرار ظاهر شود، میتواند زنگ خطری برای بیماریهای جدی سیستم عصبی مرکزی باشد. بدترین سناریو زمانی است که این حس به طور ناگهانی همراه با بی حسی یک طرفه بدن، فلج صورت یا اختلال در تکلم رخ دهد که در این صورت نشان دهنده سکته مغزی بوده و یک فوریت پزشکی حیاتی محسوب میشود.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به معرفی دلایل سوزن سوزن شدن دست و پا و راهکارهای درمان آن پرداختیم. دانستیم که کلید اصلی در مواجهه با پارستزی، تداوم آن است. هر گاه این حس از حالت موقت خارج شد، بهترین اقدام، پرهیز از خود درمانی و مراجعه به یک متخصص برای انجام تستهای تشخیصی است. با ترکیب درمانهای دارویی، اصلاح رژیم غذایی و تمرینات ورزشی، در اکثر موارد میتوان این حس را مهار کرد و از سلامت سیستم عصبی در بلند مدت محافظت نمود. از همراهی شما متشکریم.
ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره مشخصا در زمینه تشخیص و درمان آسیبهای اسکلتی عضلانی فعالیت میکنیم. شما عزیزان میتوانید جهت دریافت نوبت معاینه یا اخذ مشاوره پزشکی، با ما تماس بگیرید.
