درمان قوز گردن در کودکان – روشهای 100 درصد موثر و کاربردی
درمان قوز گردن در کودکان به عنوان یکی از ناهنجاریهای شایع اسکلتی عضلانی در سنین رشد، از اهمیت بالایی برخوردار است. این عارضه اغلب به دلیل عادات اشتباه روزمره، ضعف عضلات و تغییر سبک زندگی کودکان به وجود میآید. این مشکل اگر چه در ابتدا ممکن است تنها به صورت تغییر ظاهری در وضعیت سر و شانهها دیده شود، اما در صورت بی توجهی میتواند به دردهای مزمن، محدودیت حرکتی و اختلال در رشد طبیعی ستون فقرات منجر شود. به همین منظور، شناخت دقیق علل این عارضه و همچنین راهکارهای درمان قوز گردن در کودکان بسیار مهم است. با ما همراه باشید تا به طور کامل به بررسی این موضوع بپردازیم.
قوز گردن در کودکان چیست؟
قوز گردن در کودکان که از نظر پزشکی با عنوان هایپر کیفوز گردنی یا گوژپشتی شناخته میشود، به وضعیتی گفته میشود که در آن ستون فقرات ناحیه گردن و بخش بالایی پشت از حالت طبیعی خود خارج شده و به سمت جلو خم میشود. این مشکل معمولا به دلیل وضعیت بدنی غلط مانند استفاده طولانی مدت از موبایل، تبلت و نشستنهای اشتباه هنگام مطالعه یا تماشای تلویزیون ایجاد میگردد. قوز گردن در کودکان میتواند با علائمی مانند جلو آمدن سر، افتادگی شانهها، خستگی زود رس عضلات گردن و پشت، درد خفیف تا متوسط و حتی کاهش اعتماد به نفس همراه باشد و در صورت بی توجهی، به مشکلات اسکلتی عضلانی در سنین بالاتر منجر شود.
تشخیص به موقع این عارضه از طریق معاینه بالینی و اصلاح سبک زندگی، آموزش نحوه صحیح نشستن و ایستادن، انجام تمرینات اصلاحی و تقویت عضلات گردن و شانه نقش مهمی در درمان قوز گردن کودکان دارد و میتواند سلامت ستون فقرات و رشد طبیعی بدن آنها را حفظ کند.
بیشتر بخوانید: درمان دررفتگی کشکک زانو
راهکارهای درمان قوز گردن در کودکان
درمان قوز گردن در کودکان نیازمند رویکردی اصولی، تدریجی و متناسب با سن کودک است تا هم از پیشرفت ناهنجاری جلوگیری شود و هم فرم طبیعی ستون فقرات به تدریج اصلاح گردد. در این قسمت از مقاله به بررسی 6 مورد از بهترین راهکارهای درمان قوز گردن کودکان خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید:
فیزیوتراپی
به جرعت، فیزیوتراپی بهترین روش درمان قوز گردن در کودکان به ویژه در موارد متوسط تا شدید محسوب میشود. فیزیوتراپیست با ارزیابی دقیق وضعیت ستون فقرات، برنامهای اختصاصی شامل تمرینات اصلاحی، تکنیکهای دستی، آموزش پوسچر صحیح و در صورت نیاز استفاده از دستگاههای درمانی طراحی میکند. پیگیری منظم جلسات فیزیوتراپی باعث اصلاح تدریجی ناهنجاری، کاهش درد و پیشگیری از عوارض بلند مدت قوز گردن در دوران نوجوانی و بزرگسالی میشود. ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره به عنوان بهترین کلینیک فیزیوتراپی در شمال تهران، آمادهایم تا خدمات تخصصی درمان قوز گردن کودکان را به شما ارائه دهیم. کافیست با ما تماس بگیرید.
اصلاح وضعیت بدنی کودک
یکی از مهمترین و پایهایترین روشهای درمان قوز گردن در کودکان، اصلاح وضعیت بدنی در هنگام نشستن، ایستادن و راه رفتن است. بسیاری از کودکان به دلیل نشستن نادرست پشت میز مدرسه، خم شدن بیش از حد هنگام مطالعه یا استفاده طولانی مدت از تلفن همراه و تبلت، به جلو آمدن سر و گرد شدن شانهها دچار میشوند. آموزش نحوه صحیح نشستن با ستون فقرات صاف، قرار گیری مناسب مانیتور یا کتاب در سطح چشم و رعایت فاصله استاندارد با وسایل دیجیتال نقش بسیار موثری در کاهش فشار وارد بر گردن و جلوگیری از تشدید قوز گردن کودکان دارد و پایه اصلی درمان قوز گردن گودکان محسوب میشود.
انجام تمرینات اصلاحی و حرکات کششی تخصصی
تمرینات اصلاحی یکی دیگر از بهترین راهکارها برای درمان قوز گردن در کودکان است، زیرا باعث تقویت عضلات ضعیف گردن، شانه و قسمت بالایی پشت و در عین حال کشش عضلات کوتاه شده ناحیه جلوی گردن و سینه میشود. حرکاتی مانند جمع کردن تیغههای شانه، کشش عضلات سینه، تمرین چانه به داخل و تمرینات افزایش انعطاف پذیری ستون فقرات اگر به صورت منظم و زیر نظر متخصص انجام شوند، میتوانند به مرور زمان فرم صحیح گردن را بازگردانند و از بازگشت مجدد قوز گردن جلوگیری کنند.
کاهش استفاده نادرست از موبایل، تبلت و کامپیوتر
همانگونه که پیشتر هم گفتیم، استفاده طولانی مدت و غیر اصولی از وسایل دیجیتال یکی از اصلیترین عوامل ایجاد قوز گردن در کودکان است که به آن گردن موبایلی نیز گفته میشود. در همین راستا، محدود کردن زمان استفاده از موبایل و تبلت، بالا آوردن صفحه نمایش تا سطح چشم و ایجاد وقفههای منظم برای استراحت و تغییر وضعیت بدن، فشار وارد بر مهرههای گردنی را کاهش میدهد. شایان ذکر است که کنترل این عادت نادرست نقش مهمی در درمان قوز گردن در کودکان داشته و از پیشرفت آسیبهای ساختاری ستون فقرات در سنین رشد جلوگیری به عمل میآورد.
تقویت عضلات گردن، شانه و پشت
جالب است بدانید که فعالیت بدنی منظم و هدفمند میتواند نقش مهمی در درمان قوز گردن در کودکان ایفا کند. طبق تحقیقات و درمانهای انجام شده، ورزشهایی مانند شنا، حرکات اصلاحی، یوگای کودک و تمرینات تعادلی باعث افزایش قدرت عضلات نگه دارنده ستون فقرات میشوند و به حفظ راستای صحیح گردن و پشت کمک میکنند. تقویت این عضلات نه تنها ظاهر قوز گردن را بهبود میبخشد، بلکه از ایجاد دردهای مزمن و خستگی عضلانی نیز جلوگیری کرده و رشد اسکلتی سالم کودک را تضمین خواهد کرد.
استفاده اصولی از بریس یا گردنبند طبی
اما در برخی موارد که قوز گردن در کودکان شدت بیشتری دارد یا به صورت ساختاری در حال پیشرفت است، متخصص ممکن است استفاده محدود و کنترل شده از بریس یا گردنبند طبی را توصیه کند. این ابزارها با کمک به حفظ راستای مناسب گردن و ستون فقرات، به کودک یادآوری میکنند که وضعیت صحیح بدن را رعایت کند. البته فراموش نکنید که استفاده از بریس باید حتما تحت نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود تا باعث ضعف عضلات یا وابستگی طولانی مدت نشود و روند درمان قوز گردن کودکان به درستی پیش برود.
بیشتر بخوانید: آرتروز زانو چیست
علت قوز گردن در کودکان چیست؟
حال که با برخی از بهترین روشهای درمان قوز گردن در کودکان آشنا شدید، بد نیست برخی از علل ایجاد آن را هم بدانید تا بتوانید از بروز آن جلوگیری کنید. این علل شامل موارد زیر میشود:
استرسهای روانی، خجالت و کاهش اعتماد به نفس
شاید در ابتدا متعجب شوید اما عوامل روانی نقش مهمی در شکل گیری قوز گردن در کودکان دارند، زیرا وضعیت روحی به طور مستقیم بر حالت بدن تاثیر میگذارد. کودکانی که دچار اضطراب، استرسهای مدرسه، خجالت اجتماعی یا کاهش اعتماد به نفس هستند، معمولا به صورت نا خودآگاه سر و شانههای خود را به سمت جلو خم میکنند. این حالت تدافعی اگر به طور مداوم تکرار شود، میتواند باعث تغییر تدریجی راستای ستون فقرات گردنی و بروز قوز گردن شود. به همین منظور، توجه به سلامت روان کودک در کنار اصلاح عادتهای بدنی، نقش مهمی در پیشگیری از این ناهنجاری دارد.
حمل کیف مدرسه سنگین و غیر استاندارد
یکی دیگر از علتهای شایع اما کمتر مورد توجه قوز گردن در کودکان، استفاده از کیفهای مدرسه سنگین یا حمل اشتباه آنها است. زمانی که وزن کیف بیش از حد استاندارد باشد یا کودک کیف را تنها روی یک شانه حمل کند، تعادل بدن به هم میخورد و برای جبران فشار، سر و شانهها به سمت جلو متمایل میشوند. این فشار مداوم در سنین رشد میتواند باعث تغییر فرم گردن و قسمت بالایی ستون فقرات شده و زمینه ساز نیاز به درمان قوز گردن در کودکان خواهد شد.
خوابیدن در وضعیت غلط
قطعا میدانید که وضعیت خواب و نوع بالش از عوامل پنهان اما موثر در بروز قوز گردن در کودکان محسوب میشود. خوابیدن به شکم، استفاده از بالشهای بسیار بلند یا بسیار نرم و قرار گرفتن گردن در زاویه اشتباه در طول شب، میتواند فشار طولانی مدتی بر مهرههای گردنی وارد کند. تکرار این شرایط به مرور باعث تغییر راستای طبیعی گردن شده و در کنار سایر عوامل، به ایجاد یا تشدید قوز گردن در کودکان منجر میشود.
عوامل رشدی و عادات اشتباه روزمره
اما در نهایت، در برخی کودکان، عوامل رشدی مانند جهشهای ناگهانی رشد قدی، عدم تطابق قدرت عضلات با افزایش طول استخوانها و همچنین عادات روزمره اشتباه مانند حمل کیف سنگین روی یک شانه یا خوابیدن در وضعیت نامناسب، میتوانند منجر به قوز گردن شوند. این عوامل اگر به صورت مداوم تکرار شوند، باعث بر هم خوردن تعادل عضلانی و تغییر تدریجی فرم ستون فقرات میشوند و در نهایت به بروز یا تشدید قوز گردن در کودکان منجر خواهند شد.
بهترین تمرینات خانگی برای درمان قوز گردن کودکان
پیشتر هم گفتیم که تمرینات اصلاحی گردن نقش بسیار موثری در درمان قوز گردن در کودکان دارند. این تمرینات با تقویت عضلات ضعیف و کشش عضلات کوتاه شده، به بازگرداندن راستای طبیعی ستون فقرات کمک میکنند. در ادامه با ما همراه باشید تا به معرفی 4 مورد از بهترین تمرینات بپردازیم:
تمرین چانه به داخل
تمرین چانه به داخل یکی از پایهایترین حرکات برای درمان قوز گردن در کودکان است که به تقویت عضلات عمقی گردن و کاهش جلو آمدگی سر کمک میکند. در این تمرین، کودک در حالت نشسته یا ایستاده با پشت صاف، بدون پایین آوردن سر، چانه را به آرامی به سمت داخل و عقب میکشد. حفظ این وضعیت برای چند ثانیه و تکرار منظم آن باعث میشود عضلات نگه دارنده مهرههای گردنی تقویت شده و به مرور زمان وضعیت صحیح گردن تثبیت شود، که نقش مهمی در درمان قوز گردن کودکان دارد.
جمع کردن تیغههای شانه
یکی دیگر از بهترین تمرینات برای درمان قوز گردن و شانههای افتاده در کودکان، جمع کردن تیغههای شانه است. این تمرین به خوبی عضلات بالایی پشت و شانه را فعال میکند. لذا برای انجام این حرکت، کودک باید شانههای خود را به آرامی به عقب و به سمت یک دیگر جمع کند، بدون اینکه گردن را بالا بیاورد یا کمر را بیش از حد قوس دهد. توجه به این تمرین باعث تقویت عضلات بین دو کتف میشود که نقش کلیدی در حفظ راستای صحیح گردن و جلوگیری از جلو آمدن سر دارند و انجام منظم آن به بهبود ظاهر قوز گردن کمک شایانی خواهد کرد.
کشش عضلات سینه
کوتاه شدن عضلات سینه یکی از دلایل اصلی گرد شدن شانهها و تشدید قوز گردن در کودکان است. به همین منظور، کشش اصولی این عضلات اهمیت بسیار زیادی دارد. کودک باید کنار دیوار یا چارچوب در بایستد، دستها را در دو طرف قرار داده و به آرامی بدن را به جلو متمایل کند تا کشش ملایمی در ناحیه سینه احساس شود. این حرکت به باز شدن قفسه سینه، عقب رفتن شانهها و کاهش فشار روی گردن کمک میکند و نقش مهمی در درمان قوز گردن در کودکان دارد.
بالا بردن سر در حالت خوابیده
این تمرین برای تقویت عضلات پشت گردن و قسمت بالایی ستون فقرات بسیار تاثیر گذار است و به درمان قوز گردن در کودکان نیز کمک زیادی میکند. کودک به شکم روی سطح صاف دراز میکشد، دستها کنار بدن قرار میگیرند و سپس به آرامی سر و قسمت بالایی سینه را چند سانتی متر از زمین بلند میکند، بدون اینکه فشار زیادی وارد شود. نگه داشتن این وضعیت برای چند ثانیه و انجام منظم آن باعث افزایش قدرت عضلات پشتی گردن شده و به حفظ راستای طبیعی ستون فقرات در کودکان منجر میشود.
نحوه تشخیص قوز گردن کودکان
تشخیص و درمان قوز گردن در کودکان هر چه زودتر انجام شود، پروسه آن سادهتر خواهد بود. در نتیجه، آگاهی والدین از نشانهها و روشهای شناسایی این ناهنجاری اهمیت زیادی دارد. در ادامه، 5 مورد از بهترین روشهای تشخیص این ناهنجاری را به شما خواهیم گفت:
- معاینه بالینی توسط پزشک یا فیزیوتراپیست
- مشاهده جلو آمدن سر و گرد شدن شانهها در حالت ایستاده
- بررسی وضعیت نشستن کودک هنگام مطالعه یا استفاده از موبایل
- تست دیوار (تماس پشت سر، شانهها و پاشنهها با دیوار)
- مشاهده عدم تقارن شانهها و گردن از نمای جانبی
چه زمانی نیاز به جراحی قوز گردن در کودکان است؟
جراحی قوز گردن در کودکان گزینهای نادر و آخرین راهکار درمانی محسوب میشود و تنها در مواردی ضروری است که ناهنجاری به شدت پیشرفت کرده و روشهای غیر جراحی نتوانسته باشند جلوی بدتر شدن وضعیت را بگیرند. مهمترین نشانههای نیاز به جراحی عبارتند از:
- انحنای شدید و ثابت (معمولا بیش از ۵۰ – ۶۰ درجه)
- فشار بر نخاع یا ریشههای عصبی
- درد مزمن و مقاوم به درمانهای محافظه کارانه
- ناتوانی در حفظ راستای طبیعی سر و گردن
در اکثر کودکان مبتلا به قوز گردن ناشی از عادات نادرست، با تشخیص زود هنگام و برنامه درمانی اصولی غیر جراحی، بیش از ۹۰ درصد موارد بدون نیاز به عمل بهبود مییابند. اما در موارد نادر و شدید، جراحی فیوژن ستون فقرات گردنی همراه با فعالیتهایی برای تثبیت و اصلاح انحنا انجام میشود تا از آسیب دائمی به نخاع جلوگیری شده و رشد طبیعی ستون فقرات حفظ گردد. به طور کلی، تصمیم گیری نهایی همیشه باید توسط متخصص اطفال ارتوپد یا جراح ستون فقرات کودکان و بر اساس معاینه بالینی، تصاویر رادیو گرافی، MRI و ارزیابی جامع انجام شود تا بهترین نتیجه با کمترین ریسک حاصل گردد.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید، در این مقاله به طور کامل به بررسی بهترین راهکارهای درمان قوز گردن در کودکان پرداختیم. دانستیم که قوز گردن در کودکان مشکلی قابل پیشگیری و قابل درمان است، به شرط آن که به موقع شناسایی شده و به صورت اصولی با آن برخورد شود. همچنین با آموزش صحیح به والدین و کودکان و پیگیری مستمر، میتوان از بروز عوارض بلند مدت جلوگیری کرد و زمینه رشد سالم، وضعیت بدنی صحیح و کیفیت زندگی بهتر را برای کودکان فراهم ساخت. ضمن سپاس از همراهی شما عزیزان با ما تا پایان این مقاله، امیدواریم مطالب ارائه شده برای شما مفید بوده باشد.
ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره، واقع در منطقه فرمانیه تهران، به شما کمک خواهیم کرد تا در کنار ما و با بهره گیری از بهترین روشها و تجهیزات روز دنیای پزشکی، به درمان قوز گردن کودکان خود بپردازید. شما عزیزان میتوانید جهت دریافت مشاوره پزشکی یا رزرو وقت معاینه، از طریق پلهای ارتباطی با ما تماس حاصل فرمایید.
سوالات متداول
آیا قوز گردن در کودکان خود به خود برطرف میشود؟
در موارد بسیار خفیف که فقط به دلیل عادتهای موقتی مانند استفاده کوتاه مدت از موبایل ایجاد شده، با اصلاح سبک زندگی و وضعیت بدنی ممکن است تا حدی بهبود یابد. اما در بیشتر کودکان، به ویژه اگر قوز گردن همراه با جلو آمدن سر، افتادگی شانهها یا درد باشد، خود به خود برطرف نمیشود و بدون مداخله میتواند پیشرفت کند و در نوجوانی به مشکلات جدیتر مانند درد مزمن یا محدودیت حرکتی منجر شود.
از چه سنی میتوان تمرینات اصلاحی برای درمان قوز گردن کودک شروع کرد؟
تمرینات اصلاحی معمولا از سنین حدود 5 یا 6 سالگی به بعد) قابل شروع است، البته با نظارت والدین یا فیزیوتراپیست. در کودکان کوچکتر، تمرکز بیشتر بر اصلاح عادات روزمره مانند نحوه نشستن، حمل کیف و محدود کردن زمان استفاده از تبلت است. فراموش نکنید که روند درمانی هر چه زودتر شروع شود، اصلاح فرم ستون فقرات آسانتر و سریعتر خواهد بود.
آیا استفاده از گردن بند طبی برای کودک ضرر دارد؟
استفاده کوتاه مدت و کنترل شده از یا گردن بند طبی معمولا ضرری ندارد و حتی در موارد متوسط تا شدید بسیار موثر است. این ابزارها به عنوان یادآور وضعیت صحیح عمل میکنند و از پیشرفت قوز جلوگیری میکنند. اما اگر طولانی مدت و بدون برنامه ریزی استفاده شود، ممکن است باعث ضعف عضلات شود.
چقدر طول میکشد تا قوز گردن کودک با درمان بهبود پیدا کند؟
به طور کلی، زمان بهبود به شدت قوز، سن کودک، میزان همکاری او و والدین و رعایت منظم برنامه درمانی بستگی دارد. در موارد خفیف تا متوسط، با فیزیوتراپی، تمرینات خانگی روزانه و اصلاح عادات، معمولا طی ۳ تا ۶ ماه تغییرات قابل توجهی در وضعیت ظاهری و کاهش درد دیده میشود. در موارد شدیدتر ممکن است ۶ تا ۱۲ ماه یا بیشتر زمان ببرد.
خیلی خوب بود 😍