علت پوکی استخوان چیست؟ معرفی 10 علت اصلی
علت پوکی استخوان چیست؟ این بیماری به صورت خاموش و تدریجی آغاز میشود و اغلب تا زمان بروز شکستگی یا درد شدید، نشانهای ندارد، اما عوامل متعددی مانند کمبود کلسیم و ویتامین D، تغییرات هورمونی، سبک زندگی غلط و غیره، میتوانند زمینه ساز ابتلا به آن باشند. لذا با رعایت تغذیه مناسب، انجام ورزشهای منظم، اصلاح عادات ناسالم و پایش منظم تراکم استخوان میتوان از تحلیل استخوانها جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را در طولانی مدت حفظ کرد. در این مقاله قصد داریم به طور کامل به بررسی این موضوع بپردازیم که علت پوکی استخوان چیست؟ ما را تا پایان همراهی کنید.
پوکی استخوان چیست؟
پوکی استخوان یا استئوپروز یک بیماری اسکلتی است که در آن تراکم و استحکام استخوانها به تدریج کاهش پیدا میکند و استخوانها شکننده، نازک و مستعد شکستگی میشوند، به طوری که حتی ضربههای خفیف یا زمین خوردنهای ساده میتوانند منجر به شکستگیهای جدی به ویژه در ناحیه لگن، ستون فقرات و مچ دست شوند. این بیماری معمولا بدون علامت مشخص آغاز میشود و بسیاری از افراد تا زمان بروز شکستگی متوجه ابتلا به آن نمیشوند، اما عواملی مانند افزایش سن، کمبود کلسیم و ویتامین D، تغییرات هورمونی به ویژه در زنان یائسه و موارد مختلف، نقش مهمی در ایجاد آن دارند.
از همین رو شناخت علت پوکی استخوان و چگونگی ایجاد آن، اهمیت بالایی در پیشگیری، تشخیص زود هنگام و کاهش عوارض آن دارد. فراموش نکنید که با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و در صورت نیاز درمان دارویی میتوان روند تحلیل استخوانها را کنترل و کیفیت زندگی را حفظ کرد.
علت پوکی استخوان
همانگونه که گفتیم، پوکی استخوان یک بیماری تدریجی است که میتواند در اثر موارد متعددی در بدن افراد مختلف پدیدار شده و زندگی آنها را تحت الشعاع قرار دهد. در این قسمت از مقاله به بررسی 10 مورد از علت پوکی استخوان خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید:
کمبود کلسیم و ویتامین D
یکی از مهمترین علت پوکی استخوان، دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D است. همانطور که میدانید، کلسیم ماده اصلی تشکیل دهنده بافت استخوانی محسوب میشود و ویتامین D نقش کلیدی در جذب کلسیم از روده و تثبیت آن در استخوانها دارد. زمانی که بدن با کمبود این دو عنصر حیاتی مواجه میشود، به تدریج برای تامین نیازهای خود کلسیم را از استخوانها برداشت میکند و این موضوع باعث کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی میشود که به خصوص در افرادی که مصرف لبنیات، ماهی، تخم مرغ یا قرار گرفتن در معرض نور خورشید کافی ندارند، احتمال بروز پوکی استخوان به مراتب بیشتر است.
بیشتر بخوانید: درد مچ پا نشانه چیست
افزایش سن و تحلیل استخوانها
افزایش سن یکی دیگر از شایعترین علت پوکی استخوان به شمار میرود. با بالا رفتن سن، سرعت تخریب بافت استخوانی از سرعت بازسازی آن پیشی میگیرد و همین عدم تعادل موجب کاهش تدریجی تراکم استخوان میشود. این روند معمولا بعد از سن ۳۰ تا ۳۵ سالگی آغاز شده و در سالمندان شدت بیشتری پیدا میکند، به طوری که استخوانها استحکام قبلی خود را از دست میدهند و فرد در برابر شکستگیهای ناشی از زمین خوردن یا فشارهای روزمره آسیب پذیرتر میشود.
تغییرات هورمونی در زنان یائسه
کاهش سطح هورمونهای جنسی، به خصوص استروژن در زنان پس از یائسگی، نقش بسیار مهمی در ایجاد پوکی استخوان دارد. همانطور که میدانید، استروژن از استخوانها محافظت کرده و مانع از تحلیل سریع آنها میشود. لذا با افت ناگهانی این هورمون، فرایند تخریب استخوانها سرعت میگیرد و تراکم استخوان به طور محسوسی کاهش مییابد. در همین راستا، زنان یائسه بیش از مردان در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند و نیازمند مراقبت، تغذیه مناسب و پایش منظم سلامت استخوانها خواهند بود.
کم تحرکی
استخوانها برای حفظ استحکام خود نیاز به تحمل وزن و فشارهای کنترل شده دارند. در همین راستا، نداشتن فعالیت بدنی منظم یکی دیگر از علت پوکی استخوان است. ورزشهایی مانند پیاده روی، دویدن سبک و تمرینات مقاومتی باعث تحریک استخوان سازی میشوند، اما در افرادی که زندگی کم تحرکی دارند یا مدت طولانی بی تحرک هستند، فرایند تحلیل استخوان تسریع شده و خطر ابتلا به پوکی استخوان افزایش مییابد.
مصرف برخی داروها و عادات ناسالم
مصرف طولانی مدت برخی داروها مانند کورتونها، داروهای ضد تشنج یا داروهای تیروئیدی میتواند باعث کاهش تراکم استخوان و بروز پوکی استخوان شود. علاوه بر این، عادات اشتباهی مانند سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد الکل نیز با اختلال در جذب کلسیم و کاهش فعالیت سلولهای استخوان ساز، نقش قابل توجهی در تضعیف استخوانها دارند و احتمال شکستگیهای استخوانی را به شکل قابل توجهی افزایش میدهند.
سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی
در صورتی که در خانواده فرد سابقه شکستگیهای مکرر، کاهش تراکم استخوان یا ابتلا به استئوپروز وجود داشته باشد، احتمال ابتلای سایر اعضای خانواده نیز افزایش پیدا میکند. ژنها میتوانند بر میزان جذب کلسیم، کیفیت بافت استخوانی و قدرت بازسازی استخوانها تاثیر بگذارند و همین موضوع باعث میشود برخی افراد حتی با سبک زندگی نسبتا سالم نیز در معرض خطر بالاتری برای پوکی استخوان قرار بگیرند. از همین روی، عوامل ژنتیکی را به عنوان یکی از اصلیترین علت پوکی استخوان میشناسیم.
کمبود پروتئین در رژیم غذایی
پروتئین یکی از اجزای اساسی ساختار استخوان است و کمبود آن میتواند به تضعیف بافت استخوانی منجر شود. هنگامی که رژیم غذایی فاقد مقدار کافی پروتئین باشد، فرایند بازسازی استخوانها مختل شده و تراکم استخوان کاهش مییابد. شایان ذکر است که در سالمندان یا افرادی که دچار سوء تغذیه هستند، این عامل میتواند به صورت تدریجی زمینه ساز پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگیهای استخوانی شود.
بیماریهای زمینهای و اختلالات متابولیک
جالب است بدانید که برخی بیماریها مانند مشکلات پر کاری تیروئید، دیابت، بیماریهای کلیوی، بیماریهای گوارشی مانند سلیاک و اختلالات جذب رودهای میتوانند باعث کاهش جذب مواد معدنی و ویتامینهای ضروری برای استخوان شوند. این اختلالات متابولیک با ایجاد عدم تعادل در فرایند ساخت و تخریب استخوان، زمینه ساز کاهش تراکم استخوان و در نهایت بروز پوکی استخوان میشوند و معمولا به مراقبتهای تخصصی و درمان نیاز دارند.
لاغری شدید
همانطور که میدانید، افرادی که دچار کمبود وزن یا لاغری شدید هستند، بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند. به طور کلی، توده بدنی پایین باعث کاهش فشار طبیعی وارد بر استخوانها میشود و این موضوع فرایند استخوان سازی را تضعیف میکند. علاوه بر آن، کمبود چربی بدن میتواند باعث اختلال در تولید برخی هورمونها شود که نقش محافظتی برای استخوان دارند، در نتیجه استخوانها به مرور ضعیفتر شده و امکان شکنندگی آنها افزایش مییابد.
اختلالات تغذیهای و رژیمهای غذایی غیر استاندارد
اما در نهایت، رژیمهای غذایی افراطی، حذف گروههای غذایی مهم مانند لبنیات یا منابع پروتئینی و رژیمهای لاغری غیر اصولی میتوانند باعث کمبود شدید مواد معدنی، ویتامینها و عناصر ضروری برای سلامت استخوان شوند. این نوع الگوی تغذیهای نه تنها تعادل متابولیکی بدن را بر هم میزند، بلکه به طور مستقیم موجب کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان در سنین پایینتر از حد انتظار میشود.
بیشتر بخوانید: علت صدا دادن مفاصل بدن
علائم پوکی استخوان
اما حال که به طور کامل با علت پوکی استخوان آشنا شدید، بد نیست برخی از علائم آن را هم بشناسید تا بتوانید به شکلی اصولی از بروز آن جلوگیری به عمل آورید. پوکی استخوان معمولا در مراحل اولیه علائم واضحی ندارد و به همین دلیل به آن بیماری خاموش گفته میشود. اما با پیشرفت بیماری و کاهش تراکم استخوان، نشانههایی ظاهر میشوند که میتوانند زنگ خطری برای ابتلا به این عارضه باشند. در ادامه مهمترین علائم پوکی استخوان را بررسی خواهیم کرد:
- افزایش احتمال شکستگی استخوان با ضربههای خفیف
- کمر درد مزمن یا ناگهانی
- کاهش قد به مرور زمان
- خمیدگی یا قوز پشت
- ضعف و شکنندگی استخوانها
- درد در ناحیه لگن، ستون فقرات یا مچ دست
- کاهش توان حرکتی و تعادل بدن
بیشتر بخوانید: بهترین کلینیک فیزیوتراپی در فرمانیه
راهکارهای پیشگیری از پوکی استخوان
پیشگیری از پوکی استخوان نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت استخوانها و جلوگیری از شکستگیهای زودتر از موعد دارد و با رعایت برخی اصول ساده در سبک زندگی، تغذیه و مراقبتهای پزشکی میتوان تا حد زیادی از بروز این بیماری خاموش جلوگیری کرد. برخی از بهترین راهکارهای پیشگیری از بروز علت پوکی استخوان شامل:
- مصرف کافی کلسیم در رژیم غذایی روزانه
- دریافت ویتامین D از نور خورشید یا مکملها
- انجام منظم ورزشهای تحمل وزن مانند پیاده روی
- تمرینات قدرتی و مقاومتی برای تقویت استخوانها
- تحرک کافی در زندگی روزمره
- ترک سیگار
- حذف مصرف الکل
- حفظ وزن بدن در محدوده سالم
- مصرف پروتئین کافی و متعادل
- انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان به صورت دورهای
- مدیریت و درمان به موقع بیماریهای زمینهای
- پرهیز از مصرف خود سرانه داروهای کورتونی
- رعایت تغذیه متنوع و سرشار از مواد معدنی
- کاهش خطر زمین خوردن در محیط زندگی
- مراجعه منظم به بهترین کلینیک فیزیوتراپی در شمال تهران برای بررسی سلامت استخوانها
آیا پوکی استخوان قابل درمان است؟
پوکی استخوان اگر چه یک بیماری مزمن محسوب میشود، اما کاملا قابل کنترل و تا حد زیادی قابل درمان است. به این معنا که با تشخیص به موقع و شروع اقدامات درمانی مناسب میتوان روند کاهش تراکم استخوان را متوقف کرد و حتی در برخی موارد موجب افزایش استحکام استخوانها شد. درمان پوکی استخوان ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، تغذیه اصولی، انجام منظم ورزشهای مناسب و در صورت نیاز مصرف داروهایی است که با کاهش تخریب استخوان یا تحریک استخوان سازی به حفظ سلامت استخوانها کمک میکنند.
علاوه بر مواردی که گفته شد، پایش منظم تراکم استخوان و پیروی دقیق از توصیههای پزشکی نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد. بنابراین با آگاهی، پیگیری مستمر و انتخاب روش درمانی صحیح میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد و کیفیت زندگی فرد را به طور چشمگیری بهبود بخشید.
بیشتر بخوانید: علائم آرتروز آرنج
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به بررسی علت پوکی استخوان پرداختیم. دانستیم که پوکی استخوان یک بیماری قابل پیشگیری و کنترل است که با تشخیص به موقعو سایر نکات درمانی گفته شده، میتوان روند تحلیل استخوانها را کند یا حتی بهبود بخشید. در پایان فراموش نکنید که پیشگیری و مراقبت مستمر، عامل اصلی محافظت از سلامت استخوانها و حفظ کیفیت زندگی در تمام سنین است. از همراهی شما متشکریم. امیدواریم مطالب ارائه شده در خصوص علت پوکی استخوان برای شما عزیزان مفید بوده باشد.
ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره به صورت تخصصی به درمان بیماریهای اسکلتی و عضلانی شما با بهره گیری از یک کادر مجرب و مدرنترین تجهیزات میپردازیم. شما میتوانید جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت نوبت معاینه، از طریق پلهای ارتباطی با ما تماس بگیرید.
