درمان قوز کمر در کودکان – 6 روش درمان و بهترین راهکارهای تشخیص و جلوگیری
درمان قوز کمر در کودکان یکی از دغدغههای اصلی والدینی است که نگران سلامت ستون فقرات و استایل بدنی فرزند خود در آینده هستند. با توجه به تغییر سبک زندگی و افزایش استفاده از ابزارهای دیجیتال، انحنای غیر طبیعی ستون فقرات یا کیفوز به یک عارضه شایع در سنین رشد تبدیل شده است. به دلیل انعطاف پذیری بالای اسکلت بدن در دوران کودکی، بسیاری از مشکلات اسکلتی با رویکردهای پزشکی و فردی مانند فیزیوتراپی و اصلاح عادات حرکتی کاملا قابل درمان هستند. امروز و در این مقاله قصد داریم به بررسی راهنمای درمان قوز کمر در کودکان بپردازیم. با ما همراه باشید.
راهکارهای درمان قوز کمر در کودکان چیست؟
درمان قوز کمر در کودکان یک فرآیند حساس و زمان بر است که هدف اصلی آن جلوگیری از پیشرفت انحنا و اصلاح فرم ستون فقرات در دوران طلایی رشد است. انتخاب روش مناسب بستگی به نوع قوز و میزان زاویه انحنا دارد. در ادامه 6 مورد از بهترین راهکارهای درمان قوز کمر در کودکان را بررسی خواهیم کرد:
فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی
فیزیوتراپی بدون شک بهترین روش درمان قوز کمر در کودکان، به ویژه نوع خلفی است. در این روش، متخصص با طراحی یک برنامه ورزشی هدفمند، بر تقویت عضلات باز کننده پشت و حرکات کششی برای عضلات سینهای تمرکز میکند. این تمرینات نه تنها قدرت عضلانی را افزایش میدهند، بلکه با اصلاح الگوی حرکتی کودک، فشار را از روی مهرهها برداشته و به مرور زمان باعث صاف شدن قامت میشوند. در صورتی که تمایل به دریافت یک برنامه تمرینی و درمانی حرفهای از بهترین کلینیک فیزیوتراپی در شمال تهران دارید، کافیست با ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره تماس بگیرید.
استفاده از بریسهای طبی
برای کودکانی که دچار قوز ساختاری مانند شونرمن هستند و همچنان در سن رشد قرار دارند، استفاده از بریس یا قوز بندهای طبی مخصوص توصیه میشود. این بریسها که توسط متخصص ارتوپدی فنی ساخته میشوند، با اعمال فشار معکوس بر نقاط استراتژیک ستون فقرات، مانع از پیشرفت انحنا میشوند. بریسها معمولا باید در طول شبانه روز بین ۱۶ تا ۲۳ ساعت پوشیده شوند تا زمانی که رشد استخوانی کودک به پایان برسد و مهرهها در وضعیت اصلاح شده تثبیت گردند.
اصلاح ارگونومی
با توجه به شیوع گردن درد پیامکی و قوز ناشی از تکنولوژی، اصلاح محیط زندگی کودک یکی دیگر از بهترین روشهای درمان قوز کمر در کودکان خواهد بود. تنظیم ارتفاع مانیتور، استفاده از صندلیهای ارگونومیک که قوس کمر را حمایت میکنند و آموزش نحوه صحیح نگه داشتن موبایل از جمله این موارد هستند. همچنین، محدود کردن زمان استفاده از گجتها و جایگزینی آن با فعالیتهای فیزیکی، از تضعیف عضلات پشت جلوگیری کرده و اجازه میدهد ستون فقرات در وضعیت طبیعی خود باقی بماند.
بیشتر بخوانید: قوز گردن در کودکان
آب درمانی و شنا
شنا، به ویژه کرال پشت، یکی از بهترین ورزشها برای درمان قوز کمر در کودکان است. خاصیت غوطه وری در آب باعث میشود وزن از روی ستون فقرات برداشته شده و کودک بتواند بدون فشار اضافی، عضلات نگهدارنده پشت خود را تقویت کند. شایان ذکر است که آب درمانی تحت نظر متخصص، با ایجاد مقاومت ملایم در برابر حرکات، به اصلاح انحنا کمک کرده و انعطاف پذیری رباطهای اطراف مهرهها را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
مدیریت تغذیه و مصرف ویتامین D
در کودکانی که دچار ضعف در تراکم استخوانی یا بیماریهایی نظیر نرمی استخوان هستند، تجویز مکملهای کلسیم و ویتامین D3 تحت نظر پزشک ضروری است. استخوانهای قویتر بهتر میتوانند در برابر نیروهای کششی تمرینات اصلاحی و فشار بریس مقاومت کنند. تغذیه صحیح سرشار از پروتئین و مواد معدنی، روند بازسازی بافتهای پیوندی و بهبود ساختار مهرهها را در طول جهشهای رشدی تسریع میکند.
جراحی
جراحی معمولا آخرین گزینه درمانی است و تنها زمانی پیشنهاد میشود که انحنای کمر بسیار شدید باشد، درد با روشهای غیر تهاجمی تسکین نیابد و یا سلامت اندامهای داخلی و نخاع در خطر باشد. در این عمل که به آن فیوژن یا جوش دادن ستون فقرات میگویند، جراح با استفاده از میلهها و پیچهای مخصوص، مهرهها را در وضعیت صحیح تراز کرده و ثابت میکند. این روش اگر چه تهاجمی است، اما نتایج چشمگیری در اصلاح فرم بدن و جلوگیری از عوارض تنفسی در آینده دارد.
بیشتر بخوانید: بهترین نحوه خوابیدن بعد از تعویض مفصل زانو
انواع قوز کمر در کودکان
شناخت انواع قوز کمر به شما کمک میکند تا تفاوت بین یک عادت بد نشستن و یک مشکل ساختاری در ستون فقرات را بهتر درک کنید. در این قسمت از مقاله 3 مورد از رایجترین انواع قوز کمر در کودکان را معرفی خواهیم کرد:
قوز خلفی
قوز خلفی شایعترین نوع انحنای غیر طبیعی کمر است که معمولا در دوران نوجوانی ظاهر میشود. این عارضه بر خلاف مدلهای ساختاری، ناشی از ضعف عضلات نگهدارنده و عادات غلط حرکتی مانند خم شدن مداوم روی گوشی موبایل یا میز تحریر است. در این حالت، مهرهها شکل طبیعی خود را حفظ کردهاند اما به دلیل کشیدگی بیش از حد لیگامانها و ضعف عضلات پشت، ستون فقرات به سمت جلو متمایل میشود. نکته مثبت در مورد کیفوز خلفی این است که با انجام تمرینات اصلاحی، فیزیوتراپی و اصلاح سبک نشستن، به راحتی قابل درمان است و معمولا باعث بروز دردهای شدید یا مشکلات عصبی در آینده نمیشود.
قوز شونرمن
اما بیماری شونرمن یک ناهنجاری ساختاری در ستون فقرات است که برخلاف نوع وضعیتی، با صاف نشستن اصلاح نمیشود. این عارضه زمانی رخ میدهد که بخش جلویی مهرهها با سرعتی کمتر از بخش پشتی رشد میکنند، که باعث میشود مهرهها به جای شکل استوانهای، تغییر حالت دهند. این تغییر شکل باعث ایجاد یک قوس سفت و زاویه دار در ناحیه میانی پشت میشود که اغلب با درد و خستگی زودرس همراه است. درمان قوز کمر در کودکان در صورتی که از نوع شونرمن باشد میتواند توسط کمربندهای طبی یا جراحی صورت پذیرد.
قوز مادرزادی
این نوع قوز کمر از بدو تولد همراه نوزاد است و ناشی از تکامل ناقص ستون فقرات در دوران جنینی میباشد. در این شرایط، ممکن است یک یا چند مهره به درستی تشکیل نشده باشند یا چند مهره به یک دیگر جوش خورده باشند. این نوع کیفوز به دلیل ماهیت پیش رونده خود، حساسترین نوع قوز محسوب میشود زیرا با رشد کودک، زاویه انحنا به سرعت افزایش یافته و میتواند فشار شدیدی بر طناب نخاعی وارد کند. به همین دلیل، پزشکان نظارت دقیقی بر این بیماران دارند و در بسیاری از موارد برای جلوگیری از فلج شدن یا مشکلات تنفسی، جراحی در سنین پایین را توصیه میکنند.
عوامل ایجاد قوز کمر در کودکان
ایجاد قوز کمر یا کیفوز در سنین کودکی و نوجوانی میتواند ناشی از طیف گستردهای از عوامل باشد که از عادات روزمره تا اختلالات ژنتیکی و ساختاری را در بر میگیرد. تشخیص زودهنگام و درمان قوز کمر در کودکان در این سن اهمیت بالایی دارد زیرا ستون فقرات کودکان در حال رشد، انعطاف پذیری بالایی دارد و در صورت شناسایی به موقع علت، میتوان از پیشرفت انحنا و بروز مشکلات جدی در بزرگسالی جلوگیری کرد. برخی از رایجترین عوامل ایجاد قوز کمر در کودکان شامل:
- نشستن و ایستادن به صورت خمیده
- استفاده طولانی مدت از تبلت، موبایل و کامپیوتر
- حمل کوله پشتیهای سنگین و غیر استاندارد
- ضعف عضلات شکم و فیزیولوژی ضعیف عضلات پشت
- ناهنجاریهای رشد مهرهها (بیماری شونرمن)
- اختلالات مادرزادی در شکل گیری ستون فقرات دوران جنینی
- کمبود ویتامین D و بیماری راشیتیسم (نرمی استخوان)
- آسیبهای فیزیکی و شکستگیهای ناشی از ضربه به مهرهها
- عفونتهای مربوط به ستون فقرات
- وجود تومورهای نخاعی یا استخوانی در ناحیه کمر
- بیماریهای عصبی عضلانی مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی
- سندرمهای ژنتیکی خاص مانند سندرم مارفان یا اهلر – دانلوس
- عوامل روانی و کاهش اعتماد به نفس
علائم قوز کمر در کودکان
شناسایی زود هنگام علائم قوز کمر در کودکان اهمیت بسیار زیادی دارد، چرا که در بسیاری از موارد، والدین اولین کسانی هستند که متوجه تغییرات ظاهری در فرم بدنی فرزندشان میشوند. این موضوع سبب میشود تا درمان قوز کمر در کودکان به سرعت انجام شده و به سنین بالاتر کشیده نشود. به منظور تشخیص این که آیا کودک شما هم قوز کمر دارد یا خیر، کافیست علائم زیر را بررسی کنید:
- گرد شدن واضح شانهها به سمت جلو
- وجود برآمدگی یا کوهان در قسمت بالایی پشت هنگام خم شدن به جلو
- تفاوت در ارتفاع شانهها یا لبههای استخوان کتف
- جلو آمدن غیر طبیعی سر نسبت به تنه
- سفتی یا گرفتگی عضلات همسترینگ
- دردهای مبهم در ناحیه کمر و پشت
- خستگی مفرط عضلانی پس از نشستن یا ایستادن طولانی
- عدم تقارن در ظاهر قفسه سینه هنگام نگاه کردن از بغل
- کاهش انعطاف پذیری ستون فقرات در انجام حرکات ورزشی
- تمایل کودک به تکیه دادن مداوم یا قوز کردن
بیشتر بخوانید: علت زانو درد بعد از دویدن
بهترین تمرینات ورزشی برای درمان قوز کمر در کودکان
همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم، انجام یک سری تمرینات اصلاحی میتواند تاثیر زیادی در درمان قوز کمر کودکان داشته باشد. این تمرینات با هدف کشش عضلات منقبض سینه و تقویت عضلات بین دو کتف و باز کنندههای ستون فقرات طراحی میشوند. انجام منظم این حرکات در دوران رشد، نه تنها به صاف شدن ظاهر پشت کمک میکند، بلکه با افزایش انعطاف پذیری مهرهها، مانع از تثبیت انحنای غیر طبیعی در بزرگسالی میگردد.
- کشش گربه گاو
- حرکت سوپر من
- حرکت پل
- کشش روی فوم رولر
- حرکت فرشته روی دیوار
- شنا روی زمین در حالت تکیه بر آرنج
- انقباض کتفها
- کشش عضلات سینه در درگاه در
راهکارهای تشخیص قوز کمر در کودکان
تشخیص به موقع ناهنجاریهای ستون فقرات در سنین رشد، کلید موفقیت در درمانهای غیر جراحی است. پزشکان متخصص برای ارزیابی دقیق وضعیت ستون فقرات کودکان، از ترکیبی از روشهای بالینی و تصویر برداری استفاده میکنند تا نوع و شدت انحنا را تعیین کنند. با ما همراه باشید تا 3 مورد از روشهای تشخیص پیش از درمان قوز کمر در کودکان را بررسی کنیم:
آزمون آدامز
تست آدامز سادهترین و در عین حال بهترین روش غربالگری اولیه برای تشخیص انواع قوز کمر و اسکولیوز در مدارس و کلینیکها است. در این آزمایش، از کودک خواسته میشود در حالی که پاهای خود را جفت کرده، بدون خم کردن زانوها از کمر به سمت جلو خم شود و دستان خود را آویزان کند. متخصص از نمای جانبی و پشت، خط استواری ستون فقرات را بررسی میکند. اگر در این حالت یک برآمدگی تیز یا قوس غیر طبیعی در ناحیه میانی پشت مشاهده شود که با تغییر وضعیت اصلاح نمیشود، احتمال ابتلا به کیفوز ساختاری یا شونرمن بسیار بالا است.
تصویر برداری رادیو گرافی
اما دقیقترین روش برای تایید تشخیص و درمان قوز کمر در کودکان، استفاده از عکس برداری اشعه ایکس از نمای جانبی است. در این روش، رادیولوژیست با استفاده از تکنیکی به نام اندازه گیری زاویه کاب، میزان انحنای ستون فقرات را به درجه محاسبه میکند. به طور کلی، انحنای بین ۲۰ تا ۴۰ درجه طبیعی محسوب میشود، اما اگر این زاویه از ۵۰ درجه بیشتر شود، تشخیص قوز کمر قطعی است.
ارزیابی عصبی و معاینه فیزیکی دامنه حرکتی
در کنار بررسیهای ظاهری، پزشک متخصص یک ارزیابی کامل عصبی عضلانی انجام میدهد تا تاثیر قوز بر سیستم عصبی کودک را بسنجد. این معاینه شامل بررسی رفلکسهای تاندونی، سنجش قدرت عضلانی دستها و پاها و بررسی میزان انعطاف پذیری ستون فقرات است. پزشک با اعمال فشارهای ملایم بر روی قوس کمر در وضعیتهای مختلف، تلاش میکند متوجه شود که آیا انحنا منعطف است یا ثابت. شایان ذکر است که تشخیص هر گونه ضعف در قدرت حرکت یا بی حسی در اندامها در این مرحله بسیار حیاتی است، زیرا میتواند نشان دهنده فشار انحنای شدید بر طناب نخاعی باشد و مسیر درمان قوز کمر در کودکان را به سمت مداخلات جدیتر ببرد.
بیشتر بخوانید: سیاتیک چیست
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به بررسی راهنمای درمان قوز کمر در کودکان پرداختیم. دانستیم که درمان قوز کمر در کودکان نیازمند یک رویکرد چند جانبه شامل تشخیص دقیق، انجام منظم تمرینات اصلاحی و نظارت مستمر بر ارگونومی او است. در حالی که قوزهای خلفی با ورزش و آگاهی بهبود مییابند، انواع ساختاری و مادرزادی نیازمند مراقبتهای تخصصیتر هستند. نکته کلیدی این است که نباید نسبت به شکایتهای کودک از درد پشت یا تغییرات ظاهری او بی تفاوت بود چرا که هر چه درمان در سنین پایینتر آغاز شود، احتمال دستیابی به اندامی صاف و جلوگیری از عوارض تنفسی و عصبی بیشتر خواهد بود. از همراهی شما متشکریم.
ما در کلینیک فیزیوتراپی ستاره به صورت تخصصی به شما کمک میکنیم تا مشکلات اسکلتی عضلانی خودتان را با بهره مندی از یک درمان مدرن و شخصی سازی شده پشت سر بگذارید. جهت تعیین وقت معاینه و کسب اطلاعات بیشتر، میتوانید از طریق پلهای ارتباطی با ما تماس بگیرید.
